Triệu Chứng Hậu Covid Kéo Dài Bao Lâu? Phải Khắc Phục Ra Sao?

Trang chủ > Covid - 19 > Triệu Chứng Hậu Covid Kéo Dài Bao Lâu? Phải Khắc Phục Ra Sao?

Tham vấn y khoa: Bác sĩ Nguyễn Văn Hòa | Tác giả: Duyên Nguyễn Ngày đăng: Tháng Ba 22, 2022

Mặc dù đã âm tính với virus SARS-CoV-2 sau một khoảng thời gian chữa trị nhưng nhiều người vẫn phải đối mặt với triệu chứng hậu Covid. Biểu hiện của hậu Covid khiến bệnh nhân mệt mỏi, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống và công việc. Vậy triệu chứng hậu Covid nào thường gặp? Phải khắc phục ra sao? Hãy cùng Đa khoa Phương Nam tìm hiểu nhé!

Hội chứng hậu Covid là gì? Nguyên nhân do đâu?

Vào tháng 10/2021, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra định nghĩa chính thức về hội chứng hậu Covid-19. Hội chứng này thường xuất hiện ở bệnh nhân nhiễm virus SARS-CoV-2 khoảng 3 tháng với các triệu chứng hậu Covid kéo dài tối thiểu 2 tháng mà không có bất kỳ chẩn đoán thay thế nào giải thích được. 

Theo thống kê của WHO, khoảng 20 – 30% người bệnh bị ảnh hưởng lâu dài bởi hội chứng hậu Covid-19. Khi sức khỏe suy giảm sẽ tác động lớn đến chất lượng và năng suất làm việc. Đồng thời, tinh thần người bệnh cũng trở nên không ổn định và sa sút do lo lắng quá mức. 

Vậy vì sao bạn đã khỏi bệnh nhưng vẫn bị triệu chứng hậu Covid đeo bám? Nguyên nhân là do cơ thể của bạn vẫn đang chống chọi với các virus SARS-CoV-2 còn sót lại. Vì trước đó virus đã di chuyển, lan rộng khắp các cơ quan như mô, hạch bạch huyết, ruột,… và để lại vật chất di truyền trong một khoảng thời gian ngắn, thường là vài tháng. 

Thế nên virus kích hoạt phản ứng tự miễn khiến cơ thể sản sinh ra một loại kháng thể tự miễn, có khả năng tấn công và chống lại chính cơ thể. Do đó, sau khi khỏi bệnh, các mô đang khỏe mạnh lại bị phá hủy. Đồng thời, virus cũng gây ra tình trạng viêm nhiễm mạn tính và phát tán toàn thân, khiến cơ thể bệnh nhân giảm đi khả năng trao đổi chất. 

Không những vậy trong trường hợp chuyển nặng, tình trạng đông máu, tắc nghẽn vi mạch ở nhiều nơi cũng xuất hiện. Điều này làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tắc mạch phổi,… Vậy có những triệu chứng hậu Covid nào thường gặp?

trieu-chung-hau-covid-1
Khoảng 20 – 30% người bệnh bị ảnh hưởng lâu dài bởi hội chứng hậu Covid-19

Những triệu chứng hậu Covid thường gặp

Triệu chứng hậu Covid khá đa dạng, xuất hiện cùng lúc hoặc vào những khoảng thời gian khác nhau. Biểu hiện của hậu Covid có thể ở mức độ từ nhẹ đến nặng, thậm chí phải nhập viện. Dưới đây là một số triệu chứng hậu Covid thường gặp: 

  • Khó thở, đau tức ngực, có cảm giác bị hụt hơi khi leo cầu thang.
  • Hay bị mệt mỏi, chóng mặt.
  • Suy giảm trí nhớ do khả năng cung cấp máu đến các cơ quan suy giảm. Tình trạng thiếu máu lên não sẽ ảnh hưởng đến khả năng tập trung. 
  • Thức giấc giữa đêm, giấc ngủ bị rối loạn.
  • Giọng nói thay đổi, ho kéo dài dai dẳng.
  • Chân tay không có nhiều sức lực như trước, khả năng co bóp cơ giảm, thường bị đau khớp.
  • Thường xuyên lo lắng, tinh thần không ổn định, thậm chí trầm cảm.

Hội chứng hậu Covid sẽ tác động đến nhiều bộ phận, cơ quan không chỉ ở mặt lâm sàng mà còn xuất hiện triệu chứng cận lâm sàng như tăng men tim, giảm khả năng lọc cầu thận, rối loạn đường huyết,… Đặc biệt phải kể đến là tình trạng rối loạn chức năng hô hấp. Nhất là hiện tượng giảm dung tích và độ khuếch tán phổi. 

Đa số bệnh nhân đều có nguy cơ gặp hội chứng hậu Covid. Trong đó bao gồm trường hợp không triệu chứng, người bệnh ở thể nhẹ cho đến nặng phải chữa trị tích cực. Do đó, nhiều người muốn đi khám hậu Covid sau khi khỏi bệnh. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng cần đi khám hậu Covid, vì như thế sẽ gây lãng phí. Chỉ những đối tượng mắc bệnh nền, có triệu chứng hậu Covid, từ 60 tuổi trở lên mới cần đi khám. Nếu bệnh nhân phải nằm viện do viêm phổi, bác sĩ sẽ chỉ định thời gian tái khám định kỳ. 

trieu-chung-hau-covid-2
Thường bị mệt mỏi, chóng mặt cũng là triệu chứng hậu Covid điển hình

Các triệu chứng hậu Covid ít gặp

F0 đã khỏi Covid có thể đối mặt phải một số triệu chứng hậu Covid ít gặp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, cụ thể như sau:

 Di chứng nội tiết

Chỉ số nội tiết của người khỏi Covid-19 sẽ có sự thay đổi, xuất hiện các biểu hiện rối loạn nội tiết như nhiễm toan ceton (DKA) do đường huyết gia tăng trên người chưa từng được chẩn đoán đái tháo đường, nhiễm độc giáp, viêm giáp bán cấp Hashimoto, loãng xương, bệnh Graves,…

 Di chứng trên da – lông – tóc

20 – 30% người từng khỏi Covid gặp phải di chứng rụng tóc. Tuy nhiên, rụng tóc được xếp vào nhóm hội chứng nhẹ vì không gây ra hậu quả nghiêm trọng. Nguyên nhân gây rụng tóc hậu Covid là do virus SARS-CoV-2 có xu hướng tấn công vào những tế bào sở hữu receptor AEC2 trên bề mặt. Loại thụ thể (Protein) này giúp virus xâm nhập vào tế bào. Trong mô mỡ, tim, xương, phổi, tế bào mầm tóc đều chứa receptor AEC2.

Nếu bị virus tấn công, tế bào mầm tóc sẽ chịu tổn thương nhanh chóng, suy yếu làm giảm tuổi thọ tóc, rụng sớm, giai đoạn mọc tóc rút ngắn lại. Ngoài rụng tóc, Covid cũng tạo ra những sang thương ở da (ước tính khoảng 15 – 64% tại giai đoạn cấp, 3 – 5% sau 6 tháng). Sang thương da có 5 biểu hiện là hoại tử, sưng phù, mụn nước, ban đỏ, mề đay.

 Di chứng tiêu hóa gan mật

Nhiều bệnh nhân sau khi khỏi Covid vẫn gặp di chứng tiêu chảy kéo dài. Các nhà khoa học gần đây vẫn đang nghiên cứu về triệu chứng hậu Covid với hệ tiêu hóa như chán ăn, men gan tăng, khó tiêu, hội chứng ruột kích thích,… 

 Suy hô hấp cấp tính

Hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS) do Covid-19 là di chứng không đồng nhất. Bệnh xuất hiện vì tổn thương phế nang lan tỏa với những kiểu hình có khả năng thay đổi. Đặc điểm nhận dạng hội chứng này bằng X-quang cơ bản giống với ARDS kinh điển. Tuy nhiên, tình trạng ARDS ở bệnh nhân Covid có một số điểm khác biệt như cơ chế sinh lý đặc thù, khởi phát muộn, tăng đông máu,… khiến việc điều trị gặp khó khăn. Để điều trị di chứng này cần có sự phối hợp, tư vấn từ các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực như vật lý trị liệu, hô hấp, truyền nhiễm, hồi sức cấp cứu,… 

 Viêm phổi

Phổi sẽ bị tổn thương sau khi nhiễm Covid nên dễ gặp tình trạng tái viêm. Đây chính là nguyên nhân nhiều bệnh nhân dù đã khỏi Covid nhưng vẫn bị ho dai dẳng, có thể kéo dài từ 2 – 3 tháng. Nếu triệu chứng diễn ra nặng, người bệnh viêm phổi sẽ phải nhập viện điều trị. 

 Tổn thương gan cấp tính

Người bệnh có khả năng bị tổn thương gan sau khi nhiễm Covid, biểu hiện điển hình là tăng sắc tố và sạm da. Để chẩn đoán di chứng này chính xác cần tiến hành xét nghiệm men gan. Một vài trường hợp phải tiến hành sinh thiết gan khi tổn thương không xác định được nguyên nhân. Bên cạnh đó, những nguyên nhân khác gây tổn thương gan liên quan đến Covid phải kể đến gồm có viêm nội mạc, giảm Oxy máu, cơn bão viêm và dùng thuốc chưa phù hợp.

 Sốc nhiễm trùng

Đây là triệu chứng hậu Covid hiếm gặp nhưng lại có tỷ lệ tử vong cao. Ước tính có khoảng 5% trường hợp nhiễm Covid mắc bệnh nền nặng tử vong do bị sốc nhiễm trùng. Tình trạng sốc nhiễm trùng hậu Covid cũng được ghi nhận ở những đối tượng có bệnh nền, từng bị bệnh phổi, suy giảm miễn dịch.

 Đông máu

Người đang mắc Covid hoặc đã khỏi đều có nguy cơ cao bị huyết khối, nhất là triệu chứng thuyên tắc khối tĩnh mạch (VTE). Phân tích gộp của 86 nghiên cứu cho thấy tần suất thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch ở người bệnh Covid là 14,1%. Tỷ lệ mắc mới cao nhất là 22,7% ở người bệnh điều trị tại khoa hồi sức (ICU). 

Tăng động toàn thân là tình trạng đặc trưng của biến chứng hậu Covid. Nhiều F0 đã vượt qua được giai đoạn cấp tính, chữa khỏi bệnh nhưng vẫn bị đông máu. Vì lúc nhiễm bệnh virus đã kích hoạt một loại kháng thể tự miễn bên trong máu, tấn công vào tế bào gây ra tình trạng đông máu ở tĩnh mạch, động mạch, mao mạch. 

Ngoài ra, virus còn kích hoạt làm gia tăng các hóa chất trung gian gây viêm như TNF Alpha, Interleukin 6 dẫn đến tình trạng tăng đông máu. Các cục máu đông nhỏ có thể di chuyển đến phổi trong trường hợp này, ngăn máu lưu thông và làm cản trở quá trình trao đổi Oxy. Chúng có thể gây ra tình trạng thiếu máu cục bộ ở các cơ quan, nghiêm trọng hơn là làm hoạt tử mô như tế bào phổi, lách, thận, não, cơ,… 

 Suy thận cấp

Thống kê cho thấy tỷ lệ bệnh nhân bị tổn thương thận cấp do Covid chiếm khoảng 5%. Nhóm người bệnh Covid phải chữa trị ở khoa Hồi sức tích cực và Chống độc (ICU) là 30%. Nguyên nhân Covid ảnh hưởng đến thận là do SARS-CoV-2 có thể bám vào màng cầu thận, ống thận và trực tiếp tấn công vào các tế bào thận. Ngoài ra, chúng cũng khiến phổi chịu tổn thương, làm các cơ quan (bao gồm cả thận) bị thiếu Oxy. 

Virus có khả năng kích hoạt phản ứng viêm khi tấn công vào cơ thể, gây ra “cơn bão Cytokine”, phá hủy các cơ quan nội tạng và thận. Nguy hiểm hơn, Covid có thể khiến thận bị viêm, gây đông máu thận. Từ đó khiến bệnh nhân bị suy thận cấp, phải tiến hành lọc máu mới có thể sống được. Thế nhưng, 40% số bệnh nhân lọc máu không thể qua khỏi. 

 Hội chứng viêm đa cơ quan ở trẻ em (MIS-C)

Hội chứng viêm đa cơ quan (MIS-C) chủ yếu xuất hiện ở trẻ em bị Covid sau 2 – 6 tuần khỏi bệnh. Triệu chứng hậu Covid này dù ít gặp nhưng thường diễn biến nặng, có nguy cơ gây tử vong. Biểu hiện điển hình của bệnh là trẻ bị nổi ban đỏ, sốt cao liên tục, xung huyết giác mạc hoặc phù nề niêm mạc bên trong miệng, bàn chân, tay, rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy, đau bụng, nôn). Dấu hiệu khi bệnh trở nặng là mệt mỏi, khó thở, tay chân lạnh, mạch nhanh, thay đổi ý thức (kích thích, vật vã, ngủ gà, lì bì).

trieu-chung-hau-covid-5
Viêm phổi là triệu chứng hậu Covid ít gặp

Di chứng hậu Covid kéo dài hơn vì sao?

Dưới đây là những lý do khiến di chứng hậu Covid kéo dài hơn bình thường:

 Do virus EBV

Một vài nghiên cứu khẳng định SARS-CoV-2 khi tấn công vào người bệnh có thể kích hoạt lại virus EBV, khiến triệu chứng Covid kéo dài. 95% dân số trên thế giới có EBV tồn tại trong cơ thể, chúng thường ở dạng bất hoạt và không gây ra triệu chứng. 

 Nhiễm Covid-19 nặng

Bệnh nhân nhiễm Covid nặng phải thở Oxy, thở máy kéo dài, bị viêm phổi, nhiễm trùng phổi nghiêm trọng thì di chứng sẽ kéo dài gấp 4 lần so với trường hợp nhẹ.

Bệnh nền

Theo nghiên cứu, người bị hen suyễn có nguy cơ gặp di chứng hậu Covid cao gấp 10 lần. Bệnh nhân mắc viêm phổi nặng sẽ làm gia tăng nguy cơ kéo dài Covid lên đến 6 lần. Bên cạnh đó, người mắc bệnh suy giảm miễn dịch, tiểu đường, huyết áp, tim mạch,… cũng dễ gặp tình trạng rối loạn chỉ số sinh học trong cơ thể sau khi khỏi Covid, ví dụ như tăng/giảm chỉ số đường huyết, tăng/giảm huyết áp, rối loạn nhịp tim,… 

 Chưa tiêm chủng

Yếu tố bệnh nền và chưa tiêm chủng làm nghiêm trọng hơn các triệu chứng hậu Covid. Chủng ngừa vaccine là cách giúp làm giảm đáng kể nguy cơ bị Covid kéo dài. Ngay cả khi chỉ vừa tiêm mũi 1 thì nguy cơ gặp triệu chứng hậu Covid cũng giảm bớt. Một nghiên cứu vào tháng 1/2022 cho thấy đối tượng đã tiêm 2 mũi vaccine nếu nhiễm SARS-CoV-2 sẽ làm giảm 50% nguy cơ mắc chứng Covid kéo dài. 

 Hệ sinh vật đường ruột kém

Tổng lượng vi khuẩn trong đường tiêu hóa ở người trưởng thành ước tính có khoảng 100.000 tỷ, tương đương với 1,5 kg vi sinh vật. Hệ vi sinh đường ruột sẽ có trên 500 loài khác nhau nếu cơ thể khỏe mạnh. Bao gồm cả vi sinh vật gây bệnh (15%) và vi sinh vật có lợi (85%). Ngay cả khi xuất hiện vi khuẩn gây hại, cơ thể vẫn sẽ khỏe mạnh vì có hệ vi sinh cân bằng và cơ chế điều hòa miễn dịch tại ruột. 

Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng, nguy cơ gặp triệu chứng hậu Covid sẽ giảm đi nếu người bệnh có hệ vi sinh vật và vi khuẩn đường ruột khỏe mạnh. Ngược lại, người bệnh Covid có hệ vi sinh vật kém sẽ dễ bị di chứng kéo dài.  

 Mức độ thấp của kháng thể IgM và IgG3

Những nghiên cứu gần đây giải thích rằng kháng thể Immunoglobulin IgG3 và IgM ở mức độ thấp khi kết hợp với các yếu tố nguy cơ lâm sàng có thể khiến triệu chứng Covid kéo dài thêm.

trieu-chung-hau-covid-6
Nhiễm SARS-CoV-2 khi có bệnh nền tim mạch dễ gặp di chứng hậu Covid

Triệu chứng hậu Covid kéo dài bao lâu?

Ước tính có khoảng 33 – 76% bệnh nhân gặp triệu chứng hậu Covid kéo dài tối thiểu 6 tháng sau khi âm tính với SARS-CoV-2. Khoảng 20% người bệnh phải tái nhập viện. Trong vòng 2 tháng từ khi xuất viện, 80% bệnh nhân cần theo dõi tại những cơ sở y tế chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Những việc nên làm giúp giảm thiểu triệu chứng hậu Covid

Dưới đây là một số việc nên thực hiện để làm giảm triệu chứng hậu Covid:

 Tập thở

Những bài tập thở sẽ giúp bạn làm giảm tình trạng khó thở và hồi phục chức năng phổi. Do đó, bạn hãy tập với mức độ vừa phải, áp dụng đúng động tác. Không nên tập luyện quá sức hay nóng vội. Ngoài ra, bạn nên tập ho có kiểm soát bằng cách thở chúm môi từ 5 – 10 phút khi bị ho kéo dài. Động tác này có khả năng đẩy đờm ra khỏi phế quản. Tiếp đó để tăng tốc độ đẩy đờm, bạn nên tròn miệng hà hơi từ 5 – 10 lần. Cuối cùng hãy hít một hơi thật sâu, nín thở và ho liên tiếp 2 lần để đẩy đờm ra ngoài.

 Đi bộ

Đi bộ là cách vận động cơ thể nhẹ nhàng, hỗ trợ cơ thể tăng cường trao đổi chất sau khi khỏi bệnh. Ban đầu mỗi ngày bạn nên đi bộ khoảng 30 phút. Sau đó hãy tăng dần thời gian hoặc lựa chọn tập luyện thêm những bài thể dục khác. 

 Ăn uống đầy đủ dưỡng chất

Bổ sung đầy đủ dưỡng chất là cách đơn giản để cơ thể bạn hồi phục nhanh chóng và nâng cao sức đề kháng. Do đó, bạn nên bổ sung nhiều loại thực phẩm giàu khoáng chất, Vitamin và Protein như thịt nạc, cá béo, rau có màu xanh đậm, trái cây tươi,… 

Khả năng tiêu hóa của bạn vẫn còn kém sau khi khỏi bệnh. Do đó bạn nên chia nhỏ bữa ăn chính thành 3 – 5 bữa nhỏ để cơ thể hấp thụ dưỡng chất tốt hơn. Ngoài ra, bạn có thể dùng thêm một số loại thuốc được bác sĩ kê đơn như sản phẩm giúp an thần, thực phẩm chức năng tăng cường tuần hoàn não,…

trieu-chung-hau-covid-3
Nên thực hiện một số bài tập để phục hồi sức khỏe khi gặp triệu chứng hậu Covid

Làm sao ngăn ngừa biến chứng hậu Covid-19?

Để ngăn ngừa di chứng hậu Covid bản thân chúng ta cần phòng tránh bị nhiễm bệnh thông qua nhiều cách khác nhau:

  • Tăng cường sát khuẩn, đeo khẩu trang, vệ sinh: Virus SARS-CoV-2 lây qua tiếp xúc giọt bắn. Thế nên chúng ta cần sát khuẩn, đeo khẩu trang, tuân thủ vệ sinh, giữ khoảng cách an toàn để hạn chế nguy cơ bị lây bệnh.
  • Tiêm vaccine: Nếu bạn không phải là đối tượng chống chỉ định tiêm vaccine thì hãy tranh thủ chủng ngừa đầy đủ. Tiêm vaccine chính là biện pháp bảo vệ bản thân và mọi người xung quanh hiệu quả nhất.
  • Điều trị dự phòng: Đối với nhóm người bị suy giảm miễn dịch, dị ứng không thể chủng ngừa vaccine. Hoặc nếu được tiêm thì cơ thể cũng không tạo ra đủ kháng thể thì hãy đăng ký điều trị dự phòng Covid. 

Triệu chứng hậu Covid ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe và tâm lý. Từ đó khiến người bệnh gặp khó khăn trong sinh hoạt và công việc. Để cải thiện tình trạng này và nhanh chóng hồi phục, người bệnh cần bổ sung đầy đủ dưỡng chất, áp dụng chế độ luyện tập phù hợp. Bên cạnh đó, hãy tuân thủ chỉ định từ bác sĩ trong quá trình chữa trị. Nếu còn thắc mắc cần tư vấn thêm, vui lòng liên hệ với Đa khoa Phương Nam qua Hotline 0868 666 968 hoặc 1900 633 698 nhé!

Đánh giá bài viết
Bài viết này có hữu ích với bạn không?
Bài viết trước
Người Rụng Tóc Hậu Covid Hãy Bổ Sung Ngay 10 Thực Phẩm Này
Bài viết tiếp theo
Điều Trị Mất Ngủ Hậu Covid Thế Nào Hiệu Quả?

Đăng ký tư vấn ngay

Đăng ký ngay để được tư vấn miễn phí về sức khỏe của bạn!

Bạn chưa điền số điện thoại

DMCA.com Protection Status
*Lưu ý: kết quả điều trị còn phụ thuộc vào cơ địa từng người
Chat ngay 1