Tham vấn y khoa: Bác sĩ Nguyễn Văn Hòa | Tác giả: Duyên Nguyễn Ngày đăng: Tháng 6 8, 2021
Mục Lục Bài Viết

Trong tự nhiên, virus bơm vật chất di truyền vào tế bào sau khi bám được. Vì thế, các nhà khoa học đã tận dụng quá trình này trong phòng thí nghiệm. Họ tìm cách lấy đoạn gen của virus giảm độc lực hoặc vô hại. Tiếp theo, chèn đoạn vật chất di truyền của vi sinh vật khác vào. Trong quá trình vận chuyển DNA đến tế bào, virus đóng vai trò quan trọng. Vacxin tái tổ hợp có khả năng bắt chước nhiễm trùng tự nhiên, nên giúp kích thích hệ miễn dịch tốt.
Dù không phổ biến bằng cách sử dụng virus, nhưng vi khuẩn giảm độc lực cũng được dùng làm vector. Ở trường hợp này, vi khuẩn biểu lộ kháng nguyên của vi sinh vật khác trên bề mặt của chúng, do vật chất di truyền chèn vào. Nhờ vậy, vi khuẩn vô hại có thể kích thích đáp ứng miễn dịch khi bắt chước vi khuẩn gây hại.
Tiếp theo, mời các bạn cùng tìm hiểu những công đoạn chính tạo DNA tái tổ hợp để sản xuất vacxin tái tổ hợp, cụ thể gồm có:
DNA Plasmid hoặc DNA Phage thường được dùng làm phương tiện vận chuyển gen (vector). Chúng sẽ được tách và làm sạch theo phương pháp chiết tách DNA virus hoặc DNA Plasmid, khi được thu nhận chủ yếu
Ngoài ra, có thể sử dụng một loại DNA khác

RE kiểu II là loại Enzyme cắt hạn chế ở những vị trí xác định và được ứng dụng trong công nghệ DNA tái tổ hợp, do chúng sở hữu ưu điểm như:
Mỗi một Enzyme cắt tại vị trí phù hợp định trước cạnh trình tự nhận biết hay ở bên trong. Chúng không cần năng lượng ATP và chỉ cần ion Mg. Các Enzyme này sẽ cắt DNA thành hai mảnh dạng đầu dính hay đầu bằng, khi gặp chuỗi đích của nó trên phân tử DNA. Nhiều yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến hiệu quả cắt của Enzyme giới hạn như độ tinh khiết của DNA, pH, môi trường đệm, ion kim loại, nhiệt độ, hàm
Hai Nucleotide được nối lại với nhau, liên kết Phosphodiester giữa đầu 3′(OH) và đầu 5′(P) hình thành dưới tác dụng của Enzyme Ligase. Khả năng nối hai đoạn DNA đầu bằng rất thấp, nên người ta thường phải tăng nồng độ của các đoạn DNA, nhằm gia tăng hiệu suất phản ứng. Trong trường hợp nối đầu lệch, hai mảnh DNA sẽ tiến gần lại nhau để tạo liên kết Hydro giữa các Nitrogen Base bổ sung. Sau đó, dưới tác dụng của Enzyme DNA Ligase, hai Nucleotide của hai đầu nối tạo liên kết Ester giữa P(5′) và OH(3′).

Với đối tượng được chủng ngừa, vacxin tái tổ hợp không có khả năng gây bệnh, vì là các chế phẩm sinh học của vi sinh vật đã làm giảm độc lực. Vacxin đều có khả năng kích thích cơ thể sinh miễn dịch, khi đưa vào cơ thể bằng các phương pháp khác nhau. Đáp ứng miễn dịch sẽ xuất hiện khi chịu sự kích thích của kháng nguyên, để sản xuất ra một loại Protein mới gọi là kháng thể, có chức năng bảo vệ cơ thể. Vacxin được tạo ra từ phương pháp sản xuất này có hiệu quả cao, đồng thời yêu cầu điều kiện vận chuyển và bảo quản nghiêm ngặt.
Ngoài vacxin tái tổ hợp, bạn có thể tìm hiểu thêm về vacxin sống giảm độc lực và vacxin chết là gì trong các phần chia sẻ trước của Phương Nam.
<