Đà Lạt – Đức Trọng vào mùa lạnh, nhiều người ho dai dẳng hàng tuần và nghĩ chỉ là “ho do thời tiết”. Phần lớn các cơn ho sau cảm lạnh sẽ tự hết trong 1–3 tuần. Nhưng ho kéo dài hơn 3 tuần, nhất là ở người hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc khói bếp, bụi, có thể là dấu hiệu sớm của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc bệnh phổi khác cần được khám.
Ngày 18/11/2026 là Ngày Thế giới phòng chống COPD, với thông điệp “Chẩn đoán sớm, điều trị sớm để sống tốt hơn”. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), COPD là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 trên thế giới, với 3,4 triệu ca tử vong năm 2023. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc COPD ở người từ 40 tuổi trở lên là 7,1% ở nam và 1,9% ở nữ.
Ho cấp: dưới 3 tuần, thường do cảm lạnh, cúm, viêm họng.
Ho bán cấp: 3–8 tuần, hay gặp sau nhiễm virus đường hô hấp.
Ho mạn tính: trên 8 tuần ở người lớn, cần tìm nguyên nhân.
Các nguyên nhân thường gặp của ho kéo dài gồm: hen phế quản, COPD, viêm mũi xoang chảy dịch xuống họng, trào ngược dạ dày – thực quản, một số thuốc huyết áp nhóm ức chế men chuyển, lao phổi và ít gặp hơn là u phổi. Ho trên 2 tuần nên được khám để loại trừ lao.
COPD là gì, ai dễ mắc?
COPD là bệnh phổi mạn tính khiến đường thở bị hẹp và nhu mô phổi bị tổn thương dần, làm luồng khí ra vào phổi bị cản trở. Bệnh tiến triển âm thầm qua nhiều năm và không chữa khỏi hoàn toàn, nhưng nếu phát hiện sớm, điều trị đúng thì có thể làm chậm tiến triển và giảm các đợt bệnh nặng lên.
Người có nguy cơ cao:
Đang hoặc đã từng hút thuốc lá, thuốc lào, kể cả hút thuốc thụ động.
Thường xuyên nấu ăn, sưởi ấm bằng bếp củi, than trong nhà kín.
Làm việc trong môi trường nhiều bụi, khói, hóa chất: xây dựng, khai thác, nông nghiệp dùng thuốc trừ sâu.
Từ 40 tuổi trở lên, có tiền sử hen hoặc nhiễm trùng phổi nhiều lần khi còn nhỏ.
Dấu hiệu nghi ngờ COPD
Ho kéo dài, thường ho nhiều vào buổi sáng, có thể khạc đờm.
Khó thở tăng dần, lúc đầu chỉ khi leo dốc, lên cầu thang, sau đó cả khi làm việc nhẹ.
Thở khò khè, nặng ngực.
Hay bị “cảm”, viêm phế quản vào mùa lạnh và lâu khỏi hơn người khác.
Mệt mỏi, giảm khả năng vận động.
Đo chức năng hô hấp (hô hấp ký) là xét nghiệm giúp xác định chẩn đoán COPD. Ảnh: NIOSH (Hoa Kỳ), phạm vi công cộng.
Khi nào cần đi khám ngay?
Ho kéo dài trên 3 tuần hoặc ho tái đi tái lại mỗi mùa lạnh.
Ho ra máu hoặc đờm lẫn máu.
Sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt về chiều, đổ mồ hôi đêm.
Khó thở tăng, đau ngực, môi tím.
Người trên 40 tuổi, có hút thuốc, thấy cơn ho thay đổi tính chất hoặc khàn tiếng kéo dài.
Đừng tự dùng kháng sinh khi ho
Phần lớn các cơn ho do virus gây ra. Kháng sinh không diệt được virus, không làm hết ho nhanh hơn, nhưng có thể gây tác dụng phụ (tiêu chảy, dị ứng) và làm vi khuẩn kháng thuốc, khiến lần sau bị nhiễm trùng thật sự lại khó điều trị. Tự mua kháng sinh hay thuốc ho cũng có thể che lấp triệu chứng của lao, hen hay COPD, làm chậm chẩn đoán. Kháng sinh chỉ nên dùng khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn.
Bác sĩ sẽ khám và chỉ định gì?
Hỏi bệnh và khám phổi: thời gian ho, tính chất đờm, tiền sử hút thuốc, môi trường làm việc.
Chụp X-quang ngực: phát hiện viêm phổi, lao, khí phế thũng, khối bất thường.
Chụp CT phổi liều thấp: giúp phát hiện tổn thương nhỏ mà X-quang có thể bỏ sót; được khuyến cáo để tầm soát ung thư phổi ở người 50–80 tuổi hút thuốc nhiều năm.
Đo chức năng hô hấp: xác định có tắc nghẽn đường thở hay không, là tiêu chuẩn để chẩn đoán COPD.
Xét nghiệm đờm tìm lao khi có nghi ngờ.
Máy chụp CT tại Trung Tâm Y Khoa Phương Nam, dùng để chụp CT phổi liều thấp.
Bảo vệ phổi trong mùa lạnh
Bỏ thuốc lá là biện pháp quan trọng nhất; tránh khói thuốc trong nhà.
Bếp củi, bếp than cần đặt nơi thông thoáng, có ống khói; không đốt than sưởi trong phòng ngủ kín.
Đeo khẩu trang khi làm việc nơi nhiều bụi, khói, hóa chất.
Giữ ấm cổ, ngực khi ra ngoài sáng sớm, chiều tối.
Tiêm vắc xin cúm hằng năm và vắc xin phế cầu theo tư vấn của bác sĩ, đặc biệt với người có bệnh phổi mạn tính.
Người đã được chẩn đoán COPD dùng thuốc xịt đúng cách, đều đặn và tái khám theo hẹn.
Khám hô hấp tại Trung Tâm Y Khoa Phương Nam
Trung Tâm Y Khoa Phương Nam khám nội hô hấp tại 2 cơ sở: Đà Lạt (189 Hai Bà Trưng, P. Cam Ly) và Đức Trọng (54 Trần Phú). Khi cần, bác sĩ sẽ chỉ định chụp X-quang kỹ thuật số hoặc CT phổi liều thấp. CT phổi liều thấp cũng có trong các gói khám sức khỏe tổng quát. Mở cửa 7:00 – 18:00 tất cả các ngày. Hotline miễn phí: 1800 2222.