Cúm A tăng nhanh cuối năm: dấu hiệu, khi nào cần đi khám và cách phòng bệnh

Trang chủ > Chuyên khoa > Nội khoa > Bệnh truyền nhiễm > Cúm A tăng nhanh cuối năm: dấu hiệu, khi nào cần đi khám và cách phòng bệnh

Tác giả: Hiền Vy Ngày đăng: Tháng 11 12, 2026

Những tuần cuối năm 2026, số người mắc cúm A tăng rõ ở cả hai miền:

  • TP.HCM: trong tuần từ 28/9 đến 4/10/2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) ghi nhận 34.664 ca viêm hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước. Riêng tuần đó có 151 mẫu dương tính với cúm; cúm A chiếm ưu thế, trong đó chủng A/H1N1 chiếm gần 77%.
  • Phía Bắc: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận nhiều ca cúm A nặng phải thở máy, chủ yếu là người cao tuổi và người có bệnh nền. Bệnh viện Đa khoa Hà Nam (Ninh Bình) có 185 trẻ dương tính cúm A phải nhập viện trong khoảng một tháng.

Ở Đà Lạt – Đức Trọng, trời lạnh, ẩm và mùa lễ hội cuối năm khiến nhiều người tụ tập trong không gian kín, là điều kiện thuận lợi cho virus cúm lây lan. Phần lớn người khỏe mạnh sẽ khỏi sau 5–7 ngày, nhưng người cao tuổi, người có bệnh nền và phụ nữ mang thai có thể biến chứng viêm phổi, suy hô hấp. Bài viết giúp bạn nhận biết cúm A ở người lớn và biết lúc nào cần đi khám. Nếu nhà có trẻ nhỏ, xem thêm dấu hiệu cúm A ở trẻ.

Trung Tâm Y Khoa Phương Nam cơ sở Đà Lạt, 189 Hai Bà Trưng
Trung Tâm Y Khoa Phương Nam cơ sở Đà Lạt – 189 Hai Bà Trưng, P. Cam Ly.

Cúm A là gì, lây qua đường nào?

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp do virus cúm nhóm A gây ra, thường gặp nhất là hai chủng A/H1N1 và A/H3N2. Virus cúm thay đổi liên tục, nên một người có thể mắc cúm nhiều lần và cần tiêm vắc xin mỗi năm.

  • Đường lây: qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện; qua tay chạm vào bề mặt có virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Bệnh lây nhanh ở trường học, văn phòng, xe khách và nơi đông người.
  • Thời gian ủ bệnh: khoảng 2 ngày, dao động từ 1–4 ngày.
  • Thời gian lây: người lớn có thể lây cho người khác từ khoảng 1 ngày trước khi có triệu chứng đến 5–7 ngày sau khi khởi phát; trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch có thể lây lâu hơn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới có khoảng 1 tỷ ca cúm mùa, 3–5 triệu ca bệnh nặng và 290.000–650.000 ca tử vong do bệnh đường hô hấp liên quan đến cúm.

Triệu chứng cúm A ở người lớn

Cúm A thường khởi phát đột ngột: sáng còn khỏe, chiều đã sốt cao và mệt rã rời. Các biểu hiện hay gặp:

  • Sốt 38,5–40°C, ớn lạnh, rét run.
  • Đau đầu, đau nhức cơ, khớp toàn thân.
  • Mệt mỏi nhiều, chán ăn.
  • Ho khan, đau họng, sổ mũi, nghẹt mũi.
  • Một số người buồn nôn, tiêu chảy.

Sốt thường giảm sau 3–5 ngày, nhưng ho và mệt có thể kéo dài 2 tuần hoặc lâu hơn. Người cao tuổi có khi chỉ sốt nhẹ hoặc không sốt, biểu hiện bằng mệt lả, ăn kém, lú lẫn.

Phân biệt cúm A với các bệnh dễ nhầm

Đặc điểm Cúm A Cảm lạnh COVID-19 Sốt xuất huyết
Khởi phát Đột ngột Từ từ Từ từ hoặc đột ngột Đột ngột
Sốt Cao, 38,5–40°C Ít, nhẹ Thường có Cao liên tục 2–7 ngày
Đau nhức người Nhiều Nhẹ Vừa Nhiều, đau sau hốc mắt
Ho, sổ mũi, đau họng Thường có Rất hay gặp Thường có Ít gặp
Dấu hiệu riêng Mệt rã rời Hắt hơi nhiều Có thể mất vị giác, khứu giác Chấm xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam

Triệu chứng của các bệnh này chồng lấn nhau, nên chỉ test nhanh hoặc xét nghiệm mới phân biệt chắc chắn. Khi chưa loại trừ được sốt xuất huyết, chỉ dùng paracetamol để hạ sốt; không dùng aspirin hay ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Ai dễ biến chứng nặng?

Những nhóm sau nên đi khám sớm ngay khi nghi mắc cúm, không chờ tự khỏi:

  • Người từ 65 tuổi trở lên.
  • Người có bệnh nền: đái tháo đường, tim mạch, tăng huyết áp, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh thận, gan.
  • Phụ nữ mang thai và trong 2 tuần sau sinh.
  • Người suy giảm miễn dịch: đang hóa trị, dùng corticoid kéo dài, nhiễm HIV.
  • Người béo phì.
  • Trẻ dưới 5 tuổi (xem bài riêng cho trẻ).

Ở nhóm này, cúm A có thể gây viêm phổi do virus hoặc bội nhiễm vi khuẩn, làm nặng bệnh nền (đường huyết tăng, suy tim nặng lên), hiếm hơn là viêm cơ tim và suy hô hấp.

Dấu hiệu cần đến cơ sở y tế ngay

  • Khó thở, thở nhanh, hụt hơi.
  • Đau hoặc tức ngực kéo dài.
  • Môi, đầu ngón tay tím tái.
  • Lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức, co giật.
  • Sốt cao trên 3 ngày không giảm, hoặc đã hết sốt rồi sốt lại kèm ho nhiều hơn.
  • Ho ra đờm đục, đờm lẫn máu.
  • Tiểu rất ít, chóng mặt khi đứng dậy, không ăn uống được.
  • Bệnh nền nặng lên: đường huyết cao bất thường, khó thở khi nằm, phù chân.

Các bác sĩ hồi sức lưu ý: hết sốt chưa chắc đã khỏi. Một số người bệnh chuyển nặng về hô hấp ngay cả khi sốt đã giảm, nên cần theo dõi nhịp thở và tri giác trong suốt thời gian bệnh.

Bị cúm A: chăm sóc tại nhà và khi nào cần thuốc

Chăm sóc tại nhà (người lớn khỏe mạnh, bệnh nhẹ)

  • Nghỉ ngơi, ngủ đủ; uống nhiều nước ấm, nước canh, oresol khi sốt cao hoặc tiêu chảy.
  • Hạ sốt bằng paracetamol đúng liều ghi trên hộp, cách nhau ít nhất 4–6 giờ; không dùng chung nhiều loại thuốc cảm cùng chứa paracetamol.
  • Súc miệng nước muối, rửa mũi bằng nước muối sinh lý.
  • Giữ ấm cơ thể nhưng phòng vẫn cần thông thoáng.
  • Ở nhà, đeo khẩu trang, ăn riêng, hạn chế tiếp xúc với người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai. Chỉ đi học, đi làm lại khi đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc hạ sốt và các triệu chứng đã đỡ.

Không tự dùng kháng sinh, không tự mua Tamiflu

Cúm do virus, nên kháng sinh không có tác dụng; chỉ dùng khi bác sĩ xác định có bội nhiễm vi khuẩn. Thuốc kháng virus cúm (như oseltamivir – Tamiflu) là thuốc kê đơn:

  • Hiệu quả nhất khi dùng trong 48 giờ đầu kể từ khi có triệu chứng.
  • Được ưu tiên cho người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có triệu chứng nặng; với nhóm này, bác sĩ có thể chỉ định cả khi đã quá 48 giờ.
  • Người lớn khỏe mạnh, bệnh nhẹ thường tự khỏi mà không cần thuốc kháng virus.

Tự mua thuốc uống có thể gây tác dụng phụ, làm chậm chẩn đoán khi thực ra là bệnh khác. Dù đã uống thuốc kháng virus, vẫn cần theo dõi các dấu hiệu chuyển nặng ở trên.

Test nhanh để biết đúng bệnh

Test nhanh lấy mẫu dịch mũi họng giúp bác sĩ phân biệt cúm A, cúm B, COVID-19 và các virus hô hấp khác, từ đó quyết định có cần thuốc kháng virus hay không. Test cho kết quả chính xác hơn khi làm trong 3–4 ngày đầu của bệnh; kết quả âm tính nhưng triệu chứng rất giống cúm thì bác sĩ vẫn có thể chẩn đoán dựa trên thăm khám.

Phòng bệnh cúm A cho cả nhà

  • Tiêm vắc xin cúm mỗi năm cho mọi người từ 6 tháng tuổi, đặc biệt người trên 65 tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai. Cơ thể cần khoảng 2 tuần sau tiêm để tạo kháng thể, nên tiêm càng sớm càng tốt khi dịch đang tăng.
  • Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, nhất là sau khi ho, hắt hơi và trước khi ăn.
  • Đeo khẩu trang nơi đông người, trên xe khách, khi đi thăm người bệnh.
  • Che miệng, mũi khi ho, hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay.
  • Mở cửa cho nhà thông thoáng vào ban ngày; giữ ấm cổ, ngực khi trời lạnh.
  • Ăn đủ chất, ngủ đủ, kiểm soát tốt bệnh nền (đường huyết, huyết áp).

Câu hỏi thường gặp

Cúm A bao lâu thì khỏi?

Phần lớn người khỏe mạnh hết sốt sau 3–5 ngày và hồi phục trong khoảng 1 tuần. Ho và mệt có thể kéo dài 2 tuần hoặc lâu hơn.

Đã tiêm vắc xin cúm vẫn có thể bị cúm A?

Có thể, vì virus cúm thay đổi và hiệu quả vắc xin khác nhau tùy mùa. Tuy nhiên người đã tiêm thường bị nhẹ hơn và ít biến chứng, nhập viện hơn.

Một năm có thể mắc cúm A mấy lần?

Có thể mắc hơn một lần, vì nhiều chủng cúm (A/H1N1, A/H3N2, cúm B) cùng lưu hành và miễn dịch với chủng này không bảo vệ hoàn toàn với chủng khác.

Phụ nữ mang thai bị cúm A có nguy hiểm không?

Phụ nữ mang thai dễ bị cúm nặng hơn người bình thường. Khi sốt, ho trong thai kỳ, nên đi khám sớm để bác sĩ chọn thuốc an toàn; không tự dùng thuốc.

Khám và test cúm A tại Trung Tâm Y Khoa Phương Nam

Trung Tâm Y Khoa Phương Nam khám nội, khám nhi và làm test nhanh 5 trong 1 tại 2 cơ sở. Chỉ một lần lấy mẫu dịch mũi họng, test phát hiện cùng lúc cúm A, cúm B, COVID-19, virus hợp bào hô hấp (RSV) và Adenovirus. Giá 160.000đ, có kết quả ngay trong buổi khám.

Phòng xét nghiệm Trung Tâm Y Khoa Phương Nam
Phòng xét nghiệm của Trung Tâm Y Khoa Phương Nam.
  • Cơ sở Đà Lạt: 189 Hai Bà Trưng, P. Cam Ly, Đà Lạt, Lâm Đồng.
  • Cơ sở Đức Trọng: 54 Trần Phú, Đức Trọng, Lâm Đồng.
  • Mở cửa 7:00 – 18:00 tất cả các ngày, kể cả thứ Bảy, Chủ nhật. Hotline miễn phí: 1800 2222.

Nếu có dấu hiệu nặng như khó thở, tím tái, lơ mơ, hãy gọi 115 hoặc đến khoa cấp cứu gần nhất.

Nguồn tham khảo

Đánh giá bài viết
Bài viết này có hữu ích với bạn không?

Đăng ký tư vấn ngay

Đăng ký ngay để được tư vấn miễn phí về sức khỏe của bạn!

Bạn chưa điền số điện thoại

Gọi ngay Đặt hẹn
CHAT NGAY
Địa Chỉ Bác sĩ
Đặt lịch khám ZaloChat Zalo với phòng khám Gọi miễn phí 1800 2222