Dấu hiệu nguy hiểm sau tiêm phòng: Bình thường, nguy hiểm và xử lý

Sốc phản vệ

Sốc phản vệ là dấu hiệu nguy hiểm sau tiêm phòng có nguy cơ cao ảnh hưởng đến tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời. Đây là phản ứng nghiêm trọng của cơ thể khi tiếp xúc với kháng nguyên, có thể xuất hiện ngay lập tức hoặc vài phút sau khi tiêm. Trong một số trường hợp, phản ứng này có thể xảy ra muộn hơn, từ 30 phút cho đến 24 giờ sau khi tiêm.

Sốc phản vệieu-nguy-hiem-sau-tiem-phong-1-768x480.jpg 768w" sizes="(max-width: 800px) 100vw, 800px" />

Sốc phản vệ sau tiêm chủng thường biểu hiện qua cơn suy tuần hoàn cấp với nhiều triệu chứng điển hình như: mạch nhanh, tụt huyết áp, mệt mỏi nhiều, lừ đừ, lạnh tay chân, co thắt thanh quản, co rút cơ thành bụng, phù nề thanh quản, khó thở cấp tính, tiêu chảy và da xanh tái. Trong trường hợp sốc phản vệ nặng, tình trạng có thể đe dọa tính mạng do gây ngừng thở hoặc ngừng tim, đòi hỏi phải được thực hiện ngay các biện pháp hồi sức tim phổi (CPR) và các thủ thuật cấp cứu khác khẩn cấp.

Phản ứng quá mẫn cấp tính

Các phản ứng sau tiêm thường xuất hiện trong vòng 2 giờ đầu tiên với một hoặc nhiều triệu chứng đặc trưng như thở khò khè, thở ngắt quãng do co thắt khí phế quản và thanh quản, phù nề thanh quản, phát ban, phù nề ở mặt hoặc toàn thân. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí. Đặc biệt trong những trường hợp phản ứng nặng, người bệnh cần được cho thở oxy và được xử trí tương tự như trường hợp sốc phản vệ.

Một số dấu hiệu khác 

Bên cạnh những dấu hiệu nguy hiểm đã được đề cập ở trên, người bệnh và người nhà cần đặc biệt chú ý theo dõi thêm một số dấu hiệu bất thường khác như giảm trương lực cơ, giảm phản ứng, hội chứng sốc nhiễm độc, nhiễm khuẩn huyết, hoặc áp xe tại vị trí tiêm. Việc phát hiện sớm và xử trí kịp thời các triệu chứng này sẽ giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Phản ứng quá mẫn cấp tính

Xử trí tại chỗ

Nghị định 104/2016/NĐ-CP quy định khi có tai biến nặng hoặc dấu hiệu nguy hiểm xảy ra trong quá trình tiêm chủng, người đứng đầu cơ sở tiêm chủng phải có trách nhiệm:

Một số dấu hiệu khác ợp vượt quá khả năng xử lý, cần nhanh chóng chuyển người bị tai biến đến cơ sở y tế gần nhất;

Cơ sở y tế phải thống kê đầy đủ thông tin về trường hợp tai biến nặng theo quy định và báo cáo cho Sở Y tế trong vòng 24 giờ kể từ khi xảy ra sự cố;

Người được tiêm chủng bắt buộc phải ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút sau khi tiêm để được theo dõi, đồng thời phải thông báo ngay cho nhân viên y tế nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

Theo dõi tại nhà, đến cơ sở Y tế gần nhất

Tại nhà, người được tiêm chủng cần được theo dõi chặt chẽ trong vòng 24-48 giờ về các dấu hiệu như nhịp thở, tinh thần, tình trạng ăn ngủ, nhiệt độ cơ thể, phát ban và các biểu hiện tại vị trí tiêm.

Đặc biệt, trường hợp xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào như khó thở, sốc phản vệ, hội chứng sốc nhiễm độc, sốt cao co giật, trẻ khóc kéo dài, tím tái hay ngưng thở, cần lập tức đưa người được tiêm chủng đến cơ sở y tế gần nhất để được theo dõi và điều trị kịp thời.

Tại sao xảy ra các phản ứng nguy hiểm sau tiêm?

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt và cấp phép sử dụng trên toàn cầu, trung bình một loại vắc xin phải trải qua quá trình nghiên cứu kéo dài 10-15 năm, bao gồm nhiều giai đoạn thử nghiệm nghiêm ngặt từ phòng thí nghiệm, tiền lâm sàng đến lâm sàng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Ngay cả sau khi vắc xin được đưa vào sử dụng, CDC và FDA vẫn tiếp tục theo dõi tính an toàn của vắc xin và xem xét liệu các khuyến nghị hiện hành có cần phải điều chỉnh hay không.

Tương tự như các loại thuốc khác, vắc xin cũng có thể gây ra một số phản ứng phụ sau tiêm, đây là dấu hiệu tốt cho thấy cơ thể đã tiếp nhận vắc xin và đang tạo ra kháng thể bảo vệ. Hầu hết các phản ứng phụ này đều nhẹ, không gây nguy hiểm và sẽ tự khỏi sau 1-2 ngày mà không cần can thiệp điều trị.

Mặc dù tiêm chủng là một biện pháp phòng bệnh hiệu quả, nhưng không phải ai cũng tránh khỏi các phản ứng phụ, thậm chí là nghiêm trọng. Các nguyên nhân chính dẫn đến các phản ứng nguy hiểm sau tiêm có thể bao gồm:

Tác dụng phụ của vắc xin thường gặp

Số liệu thống kê cho thấy rằng, sau khi tiêm vắc xin, người được tiêm có thể xuất hiện các phản ứng sau tiêm. Các phản ứng này thường nhẹ và tự động biến mất sau khoảng 1-2 ngày, chẳng hạn như:

Khuyến cáo y khoa: Các bài viết của Phòng khám Đa khoa Phương Nam chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.