10 thói quen nguy hiểm có thể gây đột quỵ khi trời lạnh – Cảnh báo từ chuyên gia

Khi nhiệt độ giảm xuống, nhiều người thường chủ quan với việc giữ ấm hoặc tiếp tục những thói quen hàng ngày mà không biết rằng đây là thời điểm nguy cơ đột quỵ khi trời lạnh tăng cao. Đặc biệt với người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, huyết áp hay tiểu đường, những thói quen tưởng chừng vô hại lại có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết những thói quen phổ biến dễ gây đột quỵ, giải thích cơ chế y khoa và hướng dẫn cách phòng tránh hiệu quả.

Tại sao trời lạnh lại làm tăng nguy cơ đột quỵ?

Ảnh hưởng của thời tiết lạnh đến hệ tim mạch

Thời tiết lạnh khiến cơ thể co thắt mạch máu để giữ nhiệt, dẫn đến huyết áp tăng. Theo một nghiên cứu của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, huyết áp có thể tăng trung bình 5–10 mmHg khi ra ngoài trời lạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho hình thành cục máu đông – nguyên nhân chính gây đột quỵ.

Huyết áp tăng đột ngột và nguy cơ hình thành cục máu đông

Khi mạch máu co lại nhanh, dòng chảy máu trở nên khó khăn, tăng nguy cơ vỡ mạch hoặc tạo huyết khối. Người có tiền sử cao huyết áp hoặc xơ vữa động mạch dễ bị đột quỵ hơn trong mùa lạnh. Số liệu từ Tạp chí Y học Châu Âu cho thấy 30% ca đột quỵ xảy ra trong thời gian nhiệt độ dưới 10°C.

Ai dễ bị đột quỵ khi trời lạnh?

• Người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên
• Người mắc bệnh tim mạch, huyết áp cao hoặc tiểu đường
• Người có lối sống ít vận động, hút thuốc lá, uống rượu thường xuyên

10 thói quen phổ biến dễ gây đột quỵ trong thời tiết lạnh

1. Dậy quá sớm và ra ngoài trời lạnh ngay

Cơ thể chưa kịp thích nghi với nhiệt độ thấp khiến mạch máu co thắt đột ngột. Đây là nguyên nhân khiến nhiều người bị đột quỵ vào buổi sáng sớm, đặc biệt là người cao tuổi.

2. Tắm nước nóng hoặc lạnh đột ngột

Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khi tắm có thể làm huyết áp dao động mạnh, dẫn đến tăng nguy cơ đột quỵ. Chuyên gia tim mạch khuyến cáo tắm nước ấm, từ từ điều chỉnh nhiệt độ cơ thể.

3. Uống rượu để “làm ấm người”

Rượu gây giãn mạch tạm thời, tạo cảm giác ấm nhưng thực chất làm cơ thể mất nhiệt nhanh và huyết áp biến động mạnh. Nghiên cứu của Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ ghi nhận mối liên hệ giữa uống rượu mùa lạnh và tăng 25% nguy cơ đột quỵ.

4. Hút thuốc lá hoặc tiếp xúc khói thuốc

Thuốc lá làm tổn thương thành mạch, tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Người hút thuốc mùa lạnh có nguy cơ đột quỵ cao hơn người không hút khoảng 20–30%.

5. Bỏ bữa sáng hoặc ăn quá no buổi tối

Đột quỵ thường xảy ra vào buổi sáng, đặc biệt khi người bệnh bỏ bữa sáng. Ngoài ra, ăn quá no trước khi ngủ làm đường huyết dao động mạnh, tăng áp lực lên tim mạch.

6. Ít vận động, ngồi lâu trong nhà kín

Thiếu vận động dẫn đến giảm tuần hoàn máu, máu đặc hơn và dễ hình thành cục máu đông. Một nghiên cứu của Tạp chí Tim mạch Anh chỉ ra rằng người ít vận động trong mùa đông có nguy cơ đột quỵ tăng 15%.

7. Tự ý ngưng thuốc điều trị huyết áp, tim mạch

Người bệnh bỏ thuốc sẽ khiến huyết áp tăng vọt khi gặp lạnh, làm tăng nguy cơ đột quỵ. Việc tuân thủ y lệnh của bác sĩ là yếu tố quan trọng nhất để phòng ngừa.

8. Không giữ ấm cơ thể khi ra ngoài

Người ra ngoài mà không mặc đủ ấm dễ bị hạ thân nhiệt, mạch máu co thắt mạnh, nguy cơ đột quỵ tăng. Chuyên gia khuyến nghị mặc ấm cổ, ngực, chân và hạn chế tiếp xúc với gió lạnh.

9. Uống ít nước trong mùa lạnh

Người mùa lạnh thường uống ít nước vì không cảm thấy khát, khiến máu đặc, tăng nguy cơ hình thành huyết khối. Hãy duy trì uống 1,5–2 lít nước mỗi ngày, tránh rượu và cà phê quá nhiều.

10. Thức khuya, căng thẳng, mất ngủ kéo dài

Thiếu ngủ và căng thẳng làm tim mạch suy yếu, huyết áp tăng và tăng nguy cơ đột quỵ. Giấc ngủ đủ 7–8 giờ mỗi đêm là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe mùa lạnh.

Dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ khi trời lạnh

Nhức đầu, chóng mặt, tê liệt tạm thời một bên cơ thể

Đây là dấu hiệu cảnh báo thần kinh bị ảnh hưởng. Người bệnh nên nghỉ ngơi, theo dõi huyết áp và lập tức liên hệ bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài.

Nói ngọng, méo miệng, nhìn mờ

Biểu hiện thần kinh trung ương đang bị tổn thương. Đột quỵ có thể xảy ra trong vài phút đến vài giờ tiếp theo nếu không can thiệp kịp thời.

Khó thở, đau ngực, yếu cơ đột ngột

Đây là dấu hiệu nghiêm trọng của đột quỵ hoặc cơn nhồi máu não/ tim. Gọi ngay cấp cứu và không tự di chuyển bệnh nhân.

Thời điểm nguy hiểm trong ngày dễ xảy ra đột quỵ

• Buổi sáng sớm, ngay sau khi thức dậy
• Thời điểm nhiệt độ xuống thấp nhất trong ngày
• Sau khi vận động đột ngột ngoài trời lạnh

Hiểu rõ những dấu hiệu sớm giúp người thân và chính bản thân bạn can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ tử vong và di chứng lâu dài.

Làm gì để phòng ngừa đột quỵ trong mùa lạnh?

Giữ ấm đúng cách – “3 ấm, 1 không”

Chuyên gia tim mạch khuyến nghị: Giữ ấm cổ, ngực và chân – hạn chế tắm khuya hoặc ra ngoài khi trời quá lạnh. Sử dụng quần áo nhiều lớp, khăn, găng tay và tất ấm để bảo vệ mạch máu khỏi co thắt đột ngột.

Tập thể dục nhẹ nhàng trong nhà

Vận động nhẹ giúp tăng tuần hoàn máu, giảm nguy cơ hình thành huyết khối. Một số bài tập phù hợp gồm đi bộ tại chỗ, yoga, giãn cơ, và bài tập tay chân đơn giản. Tránh vận động quá mạnh ngoài trời lạnh để không gây áp lực lên tim.

Duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ để ổn định huyết áp và đường huyết.
• Hạn chế chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn, giảm muối để tránh tăng huyết áp.
• Bổ sung thực phẩm giàu omega-3 như cá hồi, cá mòi để bảo vệ mạch máu.

Uống đủ nước và hạn chế rượu, cà phê

Duy trì 1,5–2 lít nước mỗi ngày giúp máu loãng, giảm nguy cơ hình thành huyết khối. Tránh rượu và cà phê nhiều vì làm cơ thể mất nước và tăng áp lực tim mạch.

Theo dõi huyết áp, đường huyết thường xuyên

Người cao tuổi và người có bệnh nền nên đo huyết áp, nhịp tim, đường huyết mỗi ngày. Việc này giúp phát hiện sớm dấu hiệu nguy cơ đột quỵ và can thiệp kịp thời.

Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ

Khám định kỳ giúp phát hiện các bệnh lý tim mạch, mỡ máu cao, xơ vữa động mạch – những yếu tố tăng nguy cơ đột quỵ mùa lạnh. Bác sĩ có thể kê đơn thuốc hoặc điều chỉnh chế độ sinh hoạt phù hợp.

Khi nghi ngờ đột quỵ – cần làm gì ngay?

Nhận diện nhanh qua quy tắc F.A.S.T

• F (Face): Méo mặt, khó cử động nửa mặt
• A (Arm): Yếu, tê hoặc không cử động được tay/chân
• S (Speech): Nói ngọng, khó phát âm
• T (Time): Thời gian vàng là 3–4,5 giờ đầu, cần gọi cấp cứu ngay

Gọi cấp cứu – không tự ý di chuyển bệnh nhân

Động tác sai khi di chuyển bệnh nhân đột quỵ có thể làm tổn thương não thêm nghiêm trọng. Gọi ngay số cấp cứu 115 hoặc trung tâm y tế gần nhất để can thiệp kịp thời.

Thời gian vàng cứu sống

Can thiệp trong 3–4,5 giờ đầu tiên giúp giảm thiểu tổn thương não và tỷ lệ tử vong. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phát hiện sớm và cấp cứu nhanh chóng là yếu tố sống còn.

Chuyên gia khuyến nghị từ Đa khoa Phương Nam

Khám định kỳ tim mạch – huyết áp – mỡ máu mùa lạnh

Đa khoa Phương Nam cung cấp dịch vụ kiểm tra toàn diện các chỉ số tim mạch, huyết áp và mỡ máu, đặc biệt trong mùa lạnh để giảm nguy cơ đột quỵ. Các bác sĩ chuyên khoa sẽ tư vấn cá nhân hóa chế độ dinh dưỡng và vận động.

Hướng dẫn phục hồi sau đột quỵ và phòng tái phát

Bệnh nhân sau đột quỵ được tư vấn bài tập vật lý trị liệu, chế độ ăn uống, và quản lý thuốc hợp lý. Điều này giúp giảm nguy cơ tái phát và cải thiện chất lượng sống.

Dịch vụ tư vấn sức khỏe, hỗ trợ cấp cứu tại nhà

Phòng khám cung cấp dịch vụ tư vấn từ xa, hỗ trợ hướng dẫn sơ cứu ban đầu và hướng dẫn chăm sóc tại nhà, giúp bệnh nhân và gia đình chủ động phòng ngừa đột quỵ.

Kết luận

Mùa lạnh là thời điểm nguy cơ đột quỵ khi trời lạnh tăng cao, nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu thay đổi thói quen sống, giữ ấm, duy trì vận động và tuân thủ y lệnh. Nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo, gọi cấp cứu kịp thời, và khám sức khỏe định kỳ là chìa khóa bảo vệ sức khỏe của bạn và người thân.

Hãy liên hệ ngay Đa khoa Phương Nam qua tổng đài miễn cước 1800 2222 để được tư vấn sức khỏe tim mạch và phòng ngừa đột quỵ mùa lạnh.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. Người cao tuổi có nguy cơ đột quỵ cao nhất khi trời lạnh không?

Đúng. Người từ 60 tuổi trở lên và có bệnh nền tim mạch, huyết áp cao hoặc tiểu đường dễ bị đột quỵ hơn trong mùa lạnh.

2. Tắm nước nóng có gây đột quỵ không?

Tắm nước quá nóng hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm huyết áp tăng, tăng nguy cơ đột quỵ. Nên tắm nước ấm và từ từ.

3. Làm thế nào để phát hiện sớm đột quỵ?

Nhận diện dấu hiệu F.A.S.T: méo mặt, yếu tay/chân, nói ngọng và thời gian vàng để gọi cấp cứu.

4. Có cần uống thuốc chống đông mùa lạnh không?

Người có nguy cơ cao cần tham khảo bác sĩ để cân nhắc thuốc chống đông. Tự ý dùng thuốc có thể gây nguy hiểm.

5. Tôi có thể phòng ngừa đột quỵ bằng cách nào?

• Giữ ấm cơ thể khi ra ngoài
• Vận động nhẹ nhàng, duy trì chế độ ăn uống cân bằng
• Uống đủ nước và hạn chế rượu, cà phê
• Theo dõi huyết áp, đường huyết thường xuyên
• Khám sức khỏe định kỳ