20/10 – Món quà sức khỏe cho mẹ: tầm soát vú và đo loãng xương

Ngày 20/10, bên cạnh bó hoa hay món quà quen thuộc, một buổi kiểm tra sức khỏe cũng là cách để nói “con quan tâm đến mẹ”. Với phụ nữ từ tuổi trung niên, hai vấn đề thường diễn tiến âm thầm nhưng có thể phát hiện sớm bằng những kiểm tra đơn giản là bệnh lý tuyến vú và loãng xương. Bài viết giúp gia đình hiểu vì sao nên kiểm tra, ai nên kiểm tra và quy trình diễn ra như thế nào.

Vì sao nên tầm soát vú định kỳ?

Theo thống kê của Bộ Y tế, ung thư vú đứng đầu trong các loại ung thư thường gặp ở phụ nữ Việt Nam. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không gây đau hay dấu hiệu rõ ràng, nên nhiều người chỉ đi khám khi đã sờ thấy khối u.

Tầm soát định kỳ giúp phát hiện những thay đổi bất thường ở tuyến vú từ sớm, khi bác sĩ còn nhiều lựa chọn theo dõi và điều trị hơn. Phần lớn kết quả tầm soát là bình thường hoặc là các tổn thương lành tính như nang vú, u xơ – khi đó mẹ yên tâm và chỉ cần theo dõi theo lịch hẹn.

Tầm soát vú gồm những gì?

• Khám vú lâm sàng: bác sĩ hỏi tiền sử, khám vú và hạch nách.
• Siêu âm tuyến vú: quan sát nang, khối u hoặc vùng mô bất thường; không đau, không dùng tia X.
• Tư vấn chỉ định chuyên sâu khi cần: tùy độ tuổi, tiền sử gia đình và kết quả siêu âm, bác sĩ sẽ tư vấn thêm các bước tiếp theo. Trường hợp cần chụp nhũ ảnh (X-quang tuyến vú), bác sĩ sẽ hướng dẫn nơi thực hiện phù hợp.

Ai nên tầm soát vú?

• Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên, nên kiểm tra định kỳ theo tư vấn của bác sĩ.
• Người có mẹ, chị em gái hoặc con gái từng mắc ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng.
• Người từng điều trị nội tiết kéo dài hoặc từng có tổn thương tuyến vú.

Đi khám sớm, không chờ đến lịch định kỳ nếu mẹ có một trong các dấu hiệu: sờ thấy khối hoặc vùng dày lên ở vú, nách; da vú lõm, sần như vỏ cam; núm vú tụt vào hoặc tiết dịch, nhất là dịch lẫn máu; đau một bên vú kéo dài.

Mẹ cũng có thể tự khám vú mỗi tháng (khoảng 7–10 ngày sau kỳ kinh, hoặc một ngày cố định với người đã mãn kinh) để sớm nhận ra thay đổi. Tự khám không thay thế được khám và siêu âm định kỳ.

Đo loãng xương – kiểm tra “căn bệnh thầm lặng”

Loãng xương làm xương mỏng và giòn dần mà hầu như không có triệu chứng, cho đến khi gãy xương sau một cú ngã nhẹ. Theo Tổ chức Loãng xương Quốc tế (IOF), trên thế giới cứ 3 phụ nữ từ 50 tuổi thì có 1 người sẽ bị gãy xương liên quan đến loãng xương. Phụ nữ sau mãn kinh có nguy cơ cao hơn do nội tiết tố estrogen giảm.

Đo mật độ xương giúp biết xương của mẹ đang ở mức bình thường, thiếu xương hay loãng xương, để bác sĩ tư vấn dinh dưỡng, vận động và điều trị phù hợp từ sớm.

Đo mật độ xương bằng phương pháp DEXA

Trung Tâm Y Khoa Phương Nam sử dụng máy đo loãng xương toàn thân DEXXUM T Quantum theo phương pháp DEXA.

• Đo tại cột sống thắt lưng và cổ xương đùi – hai vị trí được dùng để chẩn đoán loãng xương.
• Nhanh, không đau, không xâm lấn; mẹ chỉ cần nằm yên trên bàn đo.
• Bác sĩ đọc kết quả và tư vấn ngay trong buổi khám.

Ai nên đo loãng xương?

• Phụ nữ sau mãn kinh, đặc biệt từ 65 tuổi trở lên.
• Người từng gãy xương sau va chạm nhẹ, người thấp bé, gầy.
• Người dùng thuốc corticoid kéo dài, mắc bệnh tuyến giáp, viêm khớp dạng thấp.
• Người hút thuốc, uống nhiều rượu bia, ít vận động.

Xem thêm: khám và điều trị cơ xương khớp tại Phương Nam.

Chuẩn bị trước khi đi khám

• Mang theo kết quả khám, siêu âm hoặc phim chụp cũ (nếu có) để bác sĩ so sánh.
• Siêu âm vú không cần nhịn ăn; nên mặc áo hai mảnh để thuận tiện.
• Trước khi đo loãng xương: ngưng uống viên canxi 24 giờ, mặc trang phục không có khóa, nút kim loại; báo bác sĩ nếu đang mang thai hoặc vừa chụp chiếu có thuốc cản quang.

Sau khi có kết quả

Kết quả bình thường: mẹ tiếp tục theo dõi định kỳ theo lịch bác sĩ hẹn. Nếu có điểm bất thường, bác sĩ sẽ giải thích rõ và tư vấn bước tiếp theo – có thể là theo dõi, làm thêm xét nghiệm hoặc điều trị. Một kết quả bất thường trên siêu âm chưa có nghĩa là ung thư; điều quan trọng là được bác sĩ đánh giá đầy đủ.

Đặt lịch cho mẹ tại Đà Lạt, Đức Trọng

Trung Tâm Y Khoa Phương Nam nhận khám tầm soát vú và đo loãng xương tại 189 Hai Bà Trưng, P. Cam Ly, Đà Lạt và 54 Trần Phú, Đức Trọng. Làm việc 7h00 – 18h00 tất cả các ngày trong tuần, hotline miễn phí 1800 2222. Gia đình nên gọi trước để được xếp lịch tại cơ sở phù hợp, khám tầm soát vú và đo loãng xương trong cùng một buổi. Xem thêm gói tầm soát ung thư.

Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ. Nguồn: Bộ Y tế; Tổ chức Loãng xương Quốc tế (IOF).