Thận là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, chịu trách nhiệm lọc máu, loại bỏ độc tố và duy trì sự cân bằng nội môi. Tuy nhiên, theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có đến 10% dân số toàn cầu mắc các bệnh liên quan đến thận mà không hề hay biết. Những căn bệnh này nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể dẫn đến suy thận mãn tính – một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong hiện nay.

Bài viết dưới đây của Đa khoa Phương Nam sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các bệnh về thận thường gặp, nguyên nhân gây ra, triệu chứng nhận biết và cách phòng ngừa hiệu quả – được biên soạn dựa trên kiến thức y khoa chuyên sâu và kinh nghiệm thực tế của đội ngũ bác sĩ chuyên khoa thận – tiết niệu.

Thận là gì và vai trò của thận trong cơ thể

Thận là cơ quan thuộc hệ tiết niệu, có hình hạt đậu, nằm ở hai bên cột sống, ngay dưới xương sườn cuối. Mỗi người bình thường có hai quả thận, mỗi quả nặng khoảng 150 gram, nhưng lại đảm nhiệm hàng loạt chức năng sống còn.

Cấu tạo của thận người

Mỗi quả thận bao gồm hàng triệu đơn vị thận nhỏ gọi là nephron – đây là “nhà máy lọc” thực thụ, giúp loại bỏ chất thải, giữ lại các chất cần thiết như protein, glucose và điện giải. Thận còn được kết nối với hệ thống mạch máu dày đặc, đảm bảo quá trình lọc diễn ra liên tục.

Vai trò của thận đối với sức khỏe

Thận không chỉ là cơ quan lọc máu mà còn đóng vai trò như một trung tâm điều hòa hoạt động của nhiều hệ cơ quan khác. Các chức năng chính của thận gồm:

Các bệnh về thận thường gặp hiện nay

Bệnh về thận rất đa dạng, có thể xuất phát từ rối loạn miễn dịch, nhiễm khuẩn, sỏi hoặc các bệnh lý mạn tính khác như tiểu đường, cao huyết áp. Dưới đây là những bệnh phổ biến nhất mà bạn cần chú ý.

1. Viêm cầu thận

Viêm cầu thận là tình trạng viêm các tiểu cầu thận – nơi đảm nhiệm chức năng lọc máu. Nguyên nhân có thể do nhiễm khuẩn (thường là liên cầu khuẩn), bệnh tự miễn hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Điều trị: Tùy theo nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định dùng kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch hoặc lọc máu tạm thời. Việc phát hiện sớm giúp ngăn ngừa tiến triển sang suy thận mãn.

2. Sỏi thận

Sỏi thận hình thành khi các khoáng chất và muối trong nước tiểu kết tinh tạo thành cục rắn. Đây là một trong những bệnh về thận thường gặp nhất, chiếm khoảng 10–12% dân số.

3. Suy thận cấp và mãn tính

Suy thận là tình trạng thận mất dần khả năng lọc máu. Bệnh được chia làm hai loại:

Nguyên nhân: Do viêm cầu thận kéo dài, sỏi thận, tiểu đường, tăng huyết áp, hoặc dùng thuốc độc cho thận (NSAIDs, kháng sinh aminoglycosid…).

Điều trị: Cần tuân thủ phác đồ của bác sĩ chuyên khoa thận. Giai đoạn nặng có thể phải chạy thận nhân tạo 2–3 lần/tuần hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

4. Thận yếu

Thận yếu là tình trạng chức năng thận suy giảm nhưng chưa đến mức suy thận. Người bị thận yếu thường gặp ở nam giới nhiều hơn, ảnh hưởng đến sinh lý, giấc ngủ và năng lượng cơ thể.

5. Nhiễm trùng đường tiểu và viêm bể thận

Nhiễm trùng đường tiểu là bệnh phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ, có thể lan ngược lên thận gây viêm bể thận – tình trạng viêm cấp tính nguy hiểm.

Nếu không điều trị đúng cách, nhiễm trùng có thể tái phát nhiều lần, gây tổn thương nhu mô thận và dẫn đến suy thận mãn tính.

Nguyên nhân gây bệnh về thận

Bệnh về thận có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố di truyền, bệnh lý nền, môi trường sống và thói quen sinh hoạt. Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.

Thói quen sinh hoạt không lành mạnh

Uống ít nước: Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước, nước tiểu bị cô đặc, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi và nhiễm khuẩn đường tiểu.
Ăn mặn, nhiều đạm: Lượng muối và protein cao khiến thận phải hoạt động nhiều hơn để đào thải, lâu dần gây tổn thương.
Lạm dụng rượu bia, thuốc lá: Các chất này gây co mạch, làm giảm lưu lượng máu đến thận, dẫn đến suy giảm chức năng thận.
Dùng thuốc tùy tiện: Lạm dụng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc gây độc cho thận.

Bệnh lý nền ảnh hưởng đến thận

Nhiều bệnh lý mạn tính có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận, đặc biệt là:

Tiểu đường: Là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mãn tính do đường huyết cao làm tổn thương mạch máu nhỏ trong thận.
Tăng huyết áp: Gây áp lực lên các cầu thận, làm giảm khả năng lọc máu và gây xơ hóa.
Béo phì: Làm thay đổi chức năng chuyển hóa, tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và tăng huyết áp.

Ảnh hưởng của thuốc và hóa chất

Một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau nhóm NSAIDs, thuốc kháng sinh nhóm aminoglycosid, hoặc thuốc cản quang dùng trong chẩn đoán hình ảnh, có thể gây độc cho thận nếu dùng kéo dài hoặc không đúng liều lượng. Ngoài ra, hóa chất trong mỹ phẩm, thực phẩm bẩn, kim loại nặng (chì, thủy ngân) cũng là yếu tố gây tổn thương tế bào thận.

Triệu chứng nhận biết sớm bệnh thận

Bệnh thận giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, cơ thể sẽ xuất hiện những biểu hiện đặc trưng mà bạn cần lưu ý:

Dấu hiệu toàn thân

Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, nôn mửa.
Da sạm, khô, ngứa ngáy, hơi thở có mùi amoniac.
Giảm tập trung, chóng mặt, đau đầu.

Dấu hiệu đường tiểu

Tiểu ít, tiểu đêm nhiều, nước tiểu có bọt hoặc sậm màu.
Tiểu ra máu, tiểu buốt, tiểu rắt.
Áp lực vùng lưng, hông hoặc bụng dưới khi đi tiểu.

Dấu hiệu phù và tăng huyết áp

Khi thận suy giảm, cơ thể tích nước gây phù mặt, tay, chân, đặc biệt rõ vào buổi sáng. Ngoài ra, do thận không điều hòa được huyết áp nên người bệnh thường bị cao huyết áp kéo dài, khó kiểm soát bằng thuốc.

Cách chẩn đoán và điều trị bệnh thận

Để xác định chính xác bệnh thận và giai đoạn tiến triển, người bệnh cần đến các cơ sở y tế uy tín để được khám chuyên sâu và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Phương pháp chẩn đoán

Xét nghiệm máu: Kiểm tra nồng độ creatinin, ure, GFR để đánh giá chức năng lọc máu của thận.
Xét nghiệm nước tiểu: Phát hiện protein, hồng cầu, vi khuẩn hoặc các chất bất thường.
Siêu âm thận: Giúp quan sát hình thái, kích thước và phát hiện sỏi, u hoặc viêm thận.
Chụp CT, MRI: Xác định rõ cấu trúc thận và các bất thường trong hệ tiết niệu.

Phương pháp điều trị

Điều trị bệnh thận phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương. Các phương pháp thường được áp dụng gồm:

Điều trị nội khoa: Dùng thuốc hạ huyết áp, kiểm soát đường huyết, kháng sinh, hoặc thuốc lợi tiểu.
Lọc máu (chạy thận nhân tạo): Áp dụng cho bệnh nhân suy thận nặng, giúp loại bỏ độc tố khỏi máu.
Ghép thận: Là phương pháp hiệu quả nhất cho suy thận giai đoạn cuối, giúp bệnh nhân phục hồi chức năng sống bình thường.

Khi nào cần đến bác sĩ chuyên khoa thận

Bạn nên đến khám chuyên khoa thận ngay khi có các biểu hiện sau:

Tiểu ít, phù mặt, phù chân hoặc cao huyết áp không rõ nguyên nhân.
Kết quả xét nghiệm máu/nước tiểu bất thường.
Đang mắc bệnh tiểu đường, tim mạch, hoặc có tiền sử bệnh thận trong gia đình.

Cách phòng ngừa bệnh về thận hiệu quả

Chế độ ăn uống khoa học

Uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày, tránh để cơ thể thiếu nước.
Hạn chế ăn mặn, thực phẩm chế biến sẵn, và protein động vật.
Bổ sung rau xanh, trái cây giàu chất xơ và vitamin C.
Tránh rượu bia, cà phê, nước ngọt có gas.

Lối sống lành mạnh

Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày để tăng tuần hoàn máu.
Giữ cân nặng hợp lý, tránh béo phì.
Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi ngày và tránh căng thẳng.

Khám sức khỏe định kỳ

Khám thận định kỳ 6 tháng/lần giúp phát hiện sớm các bất thường. Những người có nguy cơ cao (tiểu đường, cao huyết áp) nên xét nghiệm máu và nước tiểu thường xuyên.

Khám và điều trị bệnh thận tại Đa khoa Phương Nam

Phòng khám Đa khoa Phương Nam là địa chỉ uy tín trong thăm khám và điều trị các bệnh về thận tại Việt Nam. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm cùng trang thiết bị hiện đại, chúng tôi mang đến quy trình chẩn đoán chính xác và phác đồ điều trị hiệu quả nhất.

Tại sao nên chọn Đa khoa Phương Nam

Bác sĩ chuyên khoa thận – tiết niệu đầu ngành, giàu kinh nghiệm thực tiễn.
Trang thiết bị hiện đại: máy siêu âm, xét nghiệm sinh hóa, đo GFR tự động.
Dịch vụ chăm sóc toàn diện, tư vấn dinh dưỡng và lối sống sau điều trị.

Quy trình khám thận tại Phương Nam

Tiếp nhận thông tin và tư vấn sơ bộ.
Thực hiện xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm thận.
Bác sĩ chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị cá nhân hóa.
Hướng dẫn chăm sóc, tái khám định kỳ và theo dõi lâu dài.

Thông tin liên hệ & đặt lịch khám

Gọi ngay Hotline 1800 2222 (miễn cước) hoặc truy cập website phuongnamhospital.com để đặt lịch khám thận nhanh chóng, an toàn và bảo mật.

Câu hỏi thường gặp về bệnh thận (FAQ)

Bệnh thận có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương, một số bệnh thận cấp tính có thể hồi phục hoàn toàn nếu điều trị sớm. Tuy nhiên, với bệnh thận mãn tính, việc điều trị chỉ giúp kiểm soát tiến triển và duy trì chất lượng cuộc sống.

Người bệnh thận nên ăn gì, kiêng gì?

Nên ăn nhiều rau củ quả, cá biển, thực phẩm giàu chất xơ. Tránh ăn mặn, đồ chiên rán, thực phẩm chứa nhiều kali và phốt pho nếu đã có suy thận.

Có nên uống nhiều nước khi bị bệnh thận không?

Không nên tự ý tăng lượng nước uống khi bị bệnh thận. Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ sẽ hướng dẫn lượng nước phù hợp mỗi ngày để tránh quá tải cho thận.

Khi nào nên đi khám thận định kỳ?

Mọi người nên khám định kỳ 6 tháng/lần, đặc biệt nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh thận, tiểu đường hoặc tăng huyết áp.

Kết luận

Các bệnh về thận thường gặp đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng do lối sống hiện đại và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh. Việc chủ động kiểm tra sức khỏe thận định kỳ, duy trì lối sống khoa học và đến khám tại cơ sở uy tín như Đa khoa Phương Nam là cách tốt nhất để bảo vệ “bộ lọc vàng” của cơ thể bạn.

Hãy quan tâm đến thận ngay từ hôm nay – bởi khi thận khỏe, cơ thể mới thật sự khỏe mạnh.

Phân loại sỏi	Đặc điểm	Nguyên nhân chính
Sỏi canxi oxalat	Phổ biến nhất (80%)	Ăn nhiều thực phẩm chứa oxalat, ít nước
Sỏi urat	Thường gặp ở người bị gout	Tăng acid uric máu
Sỏi cystin	Hiếm gặp, do di truyền	Rối loạn chuyển hóa cystin

Bệnh về thận thường gặp: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả