Tác giả: Hiền Vy
Ngày đăng: Tháng 12 21, 2025
Thiếu máu cơ tim – Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả
Thiếu máu cơ tim là một trong những bệnh lý tim mạch phổ biến và nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 17,9 triệu người tử vong mỗi năm do các bệnh tim mạch, trong đó thiếu máu cơ tim chiếm tỷ lệ đáng kể. Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị là chìa khóa giúp giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hay suy tim.
Thiếu máu cơ tim là gì?
Thiếu máu cơ tim xảy ra khi lượng máu cung cấp cho cơ tim bị giảm, dẫn đến thiếu oxy và dưỡng chất cần thiết để cơ tim hoạt động bình thường. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến tổn thương cơ tim vĩnh viễn hoặc nhồi máu cơ tim cấp.
Phân loại thiếu máu cơ tim
- Thiếu máu cơ tim cấp tính: Xuất hiện đột ngột, thường liên quan đến cơn đau thắt ngực dữ dội và nguy cơ nhồi máu cơ tim cao.
- Thiếu máu cơ tim mạn tính: Xuất hiện từ từ, thường liên quan đến xơ vữa động mạch và gây mệt mỏi, khó thở kéo dài.
Nguyên nhân gây thiếu máu cơ tim
Hiểu nguyên nhân là bước quan trọng để phòng ngừa và điều trị hiệu quả.
Xơ vữa động mạch
Lớp mỡ và cholesterol tích tụ trong động mạch vành gây hẹp lòng mạch, giảm lưu lượng máu đến cơ tim. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến thiếu máu cơ tim.
Co thắt động mạch vành
Co thắt tạm thời của động mạch vành có thể làm giảm lượng máu cung cấp cho tim, thường gặp khi căng thẳng hoặc lạnh đột ngột.
Huyết khối và các yếu tố nguy cơ
- Huyết khối tắc mạch vành
- Hút thuốc lá
- Béo phì, tiểu đường
- Huyết áp cao và rối loạn mỡ máu
Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng thiếu máu cơ tim có thể khác nhau tùy vào cấp độ và cơ địa mỗi người. Việc nhận biết sớm giúp can thiệp kịp thời và giảm nguy cơ biến chứng.
Triệu chứng cấp tính
- Đau thắt ngực dữ dội, thường lan lên vai, cánh tay hoặc hàm
- Khó thở, tim đập nhanh hoặc không đều
- Mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt
- Ngất xỉu hoặc cảm giác sắp ngất
Triệu chứng mạn tính
- Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng gắng sức
- Đau ngực thắt nhẹ, xuất hiện khi vận động hoặc stress
- Khó thở khi leo cầu thang hoặc gắng sức nhẹ
- Phù chi dưới trong trường hợp suy tim mạn do thiếu máu cơ tim
Biến chứng nguy hiểm của thiếu máu cơ tim
Nếu không được điều trị đúng cách, thiếu máu cơ tim có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng:
- Nhồi máu cơ tim: Tổn thương cơ tim vĩnh viễn do mất máu đột ngột.
- Suy tim: Cơ tim yếu đi, giảm khả năng bơm máu và dẫn đến phù, khó thở.
- Rối loạn nhịp tim: Tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều, nguy cơ đột tử.
- Đột quỵ: Tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và gây đột quỵ não.
Chẩn đoán thiếu máu cơ tim
Chẩn đoán sớm giúp điều trị kịp thời và ngăn ngừa biến chứng nghiêm trọng. Các phương pháp chẩn đoán phổ biến:
- Điện tâm đồ (ECG): Đo hoạt động điện của tim để phát hiện thiếu máu cơ tim.
- Siêu âm tim: Kiểm tra cấu trúc và chức năng cơ tim, phát hiện vùng thiếu máu.
- Xét nghiệm men tim: Đánh giá mức độ tổn thương cơ tim bằng troponin, CK-MB.
- Chụp mạch vành: Xác định vị trí hẹp hoặc tắc động mạch vành.
Điều trị thiếu máu cơ tim
Điều trị thiếu máu cơ tim nhằm mục đích cải thiện lưu lượng máu đến tim, giảm triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng. Phương pháp điều trị bao gồm thay đổi lối sống, sử dụng thuốc và can thiệp y tế khi cần thiết.
Thay đổi lối sống
- Ăn uống lành mạnh: giảm chất béo bão hòa, tăng chất xơ và rau xanh.
- Ngưng hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.
- Duy trì cân nặng hợp lý và kiểm soát bệnh lý nền như tiểu đường, cao huyết áp.
- Tập luyện thể dục nhẹ nhàng đều đặn, như đi bộ, bơi lội hoặc yoga.
- Quản lý căng thẳng bằng thiền, hít thở sâu hoặc tham gia các hoạt động giải trí.
Thuốc điều trị
Các nhóm thuốc thường được sử dụng:
- Nitroglycerin: Giãn mạch vành, giảm đau thắt ngực.
- Aspirin: Ngăn ngừa hình thành huyết khối, giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim.
- Statins: Giảm cholesterol, hạn chế xơ vữa động mạch.
- Thuốc chống đông máu: Hỗ trợ lưu thông máu, phòng ngừa cục máu đông.
Can thiệp và phẫu thuật
- Đặt stent (PCI): Mở rộng động mạch vành bị hẹp bằng stent kim loại hoặc thuốc.
- Phẫu thuật bắc cầu động mạch vành (CABG): Tạo đường dẫn máu mới quanh động mạch bị tắc, cải thiện tuần hoàn tim.
Phòng ngừa thiếu máu cơ tim
Phòng ngừa là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc thiếu máu cơ tim:
- Kiểm soát huyết áp, mỡ máu và đường huyết định kỳ.
- Thực hiện chế độ ăn giàu rau củ, hạn chế chất béo và đường.
- Tập thể dục tối thiểu 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần.
- Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu bia.
- Kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ, đặc biệt với người trên 40 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ.
Thiếu máu cơ tim ở các nhóm đối tượng đặc biệt
Một số nhóm đối tượng cần chú ý hơn:
- Người cao tuổi: Cơ tim yếu, dễ gặp các biến chứng nặng.
- Bệnh nhân tiểu đường: Mạch máu nhỏ dễ hẹp, triệu chứng thường mờ nhạt.
- Người béo phì: Tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và tăng huyết áp.
- Phụ nữ sau mãn kinh: Giảm estrogen làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Bệnh thiếu máu cơ tim có chữa khỏi hoàn toàn không?
Thiếu máu cơ tim có thể được kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách, đặc biệt khi tuân thủ lối sống lành mạnh và sử dụng thuốc theo chỉ định. Tuy nhiên, bệnh lý mạn tính vẫn cần theo dõi lâu dài.
Người bệnh thiếu máu cơ tim nên ăn gì?
Ưu tiên rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, cá giàu omega-3; hạn chế chất béo bão hòa, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn.
Khi nào nên đi khám bác sĩ?
Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau thắt ngực, khó thở, mệt mỏi kéo dài hoặc nhịp tim không đều, cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Kết luận
Thiếu máu cơ tim là bệnh lý nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả. Nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ nguyên nhân, tuân thủ điều trị và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa bảo vệ sức khỏe tim mạch. Thăm khám định kỳ tại các cơ sở uy tín như Đa khoa Phương Nam giúp phát hiện sớm và giảm nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.
Hãy chủ động chăm sóc sức khỏe tim mạch ngay hôm nay!
