Tác giả: Lê Việt Ạnh Ngày đăng: Tháng 2 14, 2025
Mục Lục Bài Viết
U não là tình trạng các tế bào não phát triển bất thường một cách không kiểm soát. Khối u có thể xuất phát trực tiếp từ tế bào não hoặc tế bào đệm của hệ thần kinh trung ương, hoặc có thể là do tế bào ung thư từ các bộ phận khác (như phổi, thận) di căn đến não, được gọi là u di căn não.

U não thường được phân loại thành 4 cấp độ, từ giai đoạn 1 đến giai đoạn 4, dựa trên các đặc điểm hình thái của tế bào khối u, bao gồm:
Nguyên nhân chính xác gây ra u não vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Tuy nhiên, các nhà khoa học đã xác định được một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng phát triển bệnh. Cụ thể như sau:
Bệnh u não có khả năng di truyền nhưng tỉ lệ rất thấp. Mặc dù bệnh u não có khả năng di truyền, tỷ lệ di truyền của căn bệnh này rất thấp. Trong tổng số các ca ung thư, chỉ có khoảng 5-10% là do yếu tố di truyền, và trong số đó, chỉ có 2% liên quan đến u não. Điều này có nghĩa là tỷ lệ u não di truyền chỉ chiếm khoảng 0,1-0,2% trong tổng số các ca ung thư.

Do đó, người mắc bệnh hoàn toàn có thể sinh con mà không cần quá lo lắng con mình sẽ mắc bệnh giống bố hoặc mẹ. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là nếu trong gia đình có tiền sử người thân từng bị ung thư não, nguy cơ phát triển khối u não ở các thành viên khác trong gia đình sẽ tăng lên.
Mặc dù bệnh u não không phải là bệnh di truyền, nhưng những gia đình có người mắc hội chứng dưới đây có thể có nguy cơ mắc bệnh u não cao hơn bình thường. Cụ thể như sau:
Trong đó, u xơ thần kinh là hội chứng di truyền có nguy cơ cao nhất gây u não. Vì vậy, trong trường hợp bố mẹ mắc các hội chứng này, con cái nên được tầm soát ung thư sớm để phát hiện và có biện pháp phòng ngừa.
Khi u não phát triển do ảnh hưởng của gene NF1 hoặc NF2 trong bệnh u xơ thần kinh, chúng thường biểu hiện theo hai dạng: các khối u nhỏ trên da (thường thấy ở dạng NF1) hoặc các khối u nằm sâu bên trong hộp sọ khó quan sát được (thể NF2).
Tóm lại, mặc dù u não không phải là bệnh di truyền, nhưng bệnh có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố môi trường như bức xạ hay di căn từ các khối u khác. Chính vì vậy, những người thường xuyên tiếp xúc với phóng xạ hoặc có tiền sử gia đình mắc hội chứng neurofibromatosis hay hội chứng turcot nên chủ động đi tầm soát ung thư càng sớm càng tốt.
Những người mang gen NF1 hoặc NF2 có nguy cơ di truyền bệnh u xơ thần kinh cho con cái. Do đó, khi khám cho trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh này, bác sĩ thường chú ý quan sát trên da để tìm các dấu hiệu như bớt màu cà phê sữa.
Nếu phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ cân nhắc khả năng trẻ mang gen NF1 hoặc NF2 và tiến hành tầm soát sớm để phát hiện nguy cơ mắc u não. Việc phát hiện sớm này giúp bác sĩ có thể đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, ngăn chặn các tổn thương có thể xảy ra và nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.
Bất cứ điều gì làm tăng khả năng mắc bệnh u não đều có thể xem là yếu tố tăng nguy cơ mắc bệnh (tức nguyên nhân tiềm ẩn). Một trong số các nguy cơ gây u não dưới đây không chắc chắn là bạn sẽ bị u não trong tương lai. Các yếu tố nguy cơ làm tăng rủi ro u não bao gồm:

Nghiên cứu gần đây của Tiến sĩ Lee & Wrensch cho thấy, những người mắc u thần kinh đệm thường có xu hướng ăn uống thiếu trái cây, rau củ và vitamin C, đồng thời tiêu thụ nhiều thực phẩm chứa nitrit như phô mai, cá, thịt xông khói, đồ chế biến sẵn, lên men, ủ muối qua đêm (ví dụ cá khô) và đồ đóng hộp.
Nguyên nhân gây u não chưa được xác định rõ ràng nên bệnh này không thể phòng ngừa triệt để. Tuy nhiên, bạn có thể giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh bằng cách hạn chế các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn, bao gồm:
Khuyến cáo y khoa: Các bài viết của Phòng khám Đa khoa Phương Nam chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho Phòng ngừa u não